Birisi ad@example.com.tr adresine posta gönderdiğinde, gönderen sunucu ilk olarak bir DNS sorgusu yapar: "Bu alan adının postasını kim alıyor?" Cevabı veren kayıt, MX kaydıdır. Eğer MX kaydınız yanlışsa mesaj ya hiç ulaşmaz ya da yanlış yere gider. Çoğu zaman da kimse fark etmez; çünkü gönderen taraf bir süre sonra "teslim edilemedi" diye döner, alıcı ise hiçbir şey görmez.
Bu yazıda MX kaydının ne yaptığını, öncelik değerini nasıl okumanız gerektiğini ve değiştirirken nelere dikkat edeceğinizi, gerçek örneklerle anlatıyoruz.
Kısa cevap: MX (Mail Exchanger) kaydı, bir alan adı için gelen postayı hangi posta sunucularının kabul edeceğini ve hangi sırayla deneneceğini belirleyen DNS kaydıdır. Öncelik değeri ne kadar küçükse sunucu o kadar önce denenir. MX kaydı web sitenizi gösteren A kaydından bağımsızdır; birini değiştirmek diğerini etkilemez.
MX kaydı ne yapar?
MX kaydı, alan adınıza gelen postanın teslim adresidir. SMTP standardı bu davranışı RFC 5321 içinde tanımlar: gönderici sunucu hedef alan adının MX kayıtlarını sorgular, çıkan sunucu adlarını tercih sırasına göre dener.
Tipik bir kayıt şöyle görünür:
example.com.tr. 3600 IN MX 10 mx1.saglayici.example.
example.com.tr. 3600 IN MX 20 mx2.saglayici.example.
Soldan sağa: alan adı, TTL (saniye), sınıf (IN), kayıt türü, öncelik ve hedef sunucu adı. Hedef bir IP adresi değil, bir ana bilgisayar adıdır; bu ayrıntıyı aklınızda tutun, aşağıda hata olarak geri döneceğiz.
Öncelik değerleri ve yedek sunucular
Öncelik (preference ya da priority) sayısı küçük olan önce denenir. Yani 10 değeri 20'den önceliklidir. Gönderen sunucu önce 10'a bağlanmayı dener; ulaşamazsa 20'ye geçer.
Aynı değere sahip iki kayıt varsa, göndericiler ikisi arasında yükü yaklaşık olarak dağıtır. Bu bir yük dengeleme aracı olarak kullanılabilir ama çoğu küçük işletme için gerekli değildir.
| Kayıt | Anlamı |
|---|---|
| 10 mx1.saglayici.example. | Birincil sunucu |
| 20 mx2.saglayici.example. | Birincil çalışmıyorsa denenir |
| 10 ve 10 | Eşit öncelik, yük paylaşımı |
Yedek sunucu fikri güzel görünür ama burada bir uyarımız var. Yedek olarak eski hosting sunucunuzu ya da ücretsiz bir ikinci hizmeti bırakmak, bir ay sonra postaların yanlış yerde birikmesine yol açabilir. Yedek sunucuyu gerçekten izlemiyorsanız eklemeyin. Sağlayıcınızın verdiği kayıtları olduğu gibi girmek en güvenli yoldur.
Web sitesi (A kaydı) ile ilişkisi
A kaydı example.com.tr yazıldığında tarayıcınızın hangi sunucuya gideceğini belirler. MX kaydı ise posta için ayrı bir yol çizer. İkisi birbirinden bağımsızdır: web sitenizi başka bir hosting firmasına taşıyabilir, e-postayı ayrı bir yerde tutabilirsiniz.
Burada sahada çok yaşadığımız bir hata var. Web sitesi taşınırken firma "nameserver'ları değiştirin" der. Nameserver değiştirdiğinizde bütün DNS bölgesi yeni sunucuya geçer; eski bölgedeki MX, SPF ve DKIM kayıtları yeni bölgede yoksa e-posta durur. Site açılıyor, postalar gelmiyor. Taşımadan önce mevcut tüm kayıtların dışa aktarılmış ya da not alınmış olması gerekir. Alan adı seçimi ve yapısı hakkında e-posta için .com.tr, .com veya .tr seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
MX kaydı değiştirme adımları
Alan adının nerede kayıtlı ya da DNS'inin nerede yönetildiği önemlidir: Natro, İsimtescil, GoDaddy, Cloudflare ya da başka bir yer olabilir. Menü adları farklılaşır ama mantık aynıdır.
- Alan adınızı yönettiğiniz firmanın panelinde DNS yönetimi ya da DNS kayıtları bölümünü açın.
- Mevcut MX kayıtlarını not edin ya da ekran görüntüsünü alın. Geri dönmeniz gerekebilir.
- Yeni sağlayıcının verdiği MX kayıtlarını ekleyin; öncelik ve hedef adı birebir girin.
- Eski sağlayıcıya ait MX kayıtlarını, yeni olanlar çalışmaya başladıktan sonra silin. Aynı anda iki sağlayıcının kaydı bırakılırsa postalar ikiye bölünebilir.
- Değişikliğin yayılmasını bekleyin ve kontrol edin.
TTL değerini geçiş öncesinde düşürmek, değişikliğin daha çabuk görülmesini sağlar. Bu planı kesintisiz e-posta geçişi: TTL ve MX planı yazısında ayrıntılı anlattık; süreler için DNS değişikliği ne kadar sürer yazısına da bakın.
Postanex tarafında alan adı hangi firmada kayıtlıysa orada kalır; yalnızca birkaç DNS kaydı eklenir ve panel, kayıtlar doğrulanana kadar canlı olarak yol gösterir. Sıfırdan kurulum için alan adınızla kurumsal mail açma rehberi uygun.
Kontrol araçları ve çıktıları okuma
Terminalde en pratik yol dig komutudur:
$ dig MX example.com.tr +short
10 mx1.saglayici.example.
20 mx2.saglayici.example.
Çıktının her satırı bir kayıttır; önce öncelik, sonra hedef adı gelir. Windows'ta nslookup -type=MX example.com.tr aynı işi yapar. Çıktıda sizin beklemediğiniz bir kayıt varsa, eski bir sağlayıcıdan kalmış olabilir.
Çevrimiçi MX denetim araçları da kullanışlıdır; ama bir araca körü körüne güvenmeyin, farklı bir DNS çözücü (ör. dig @1.1.1.1 ve dig @8.8.8.8) ile sonuçları karşılaştırın. İki sonuç farklıysa değişiklik henüz yayılmamış demektir.
Hiç MX kaydı olmayan bir alan adına posta gönderilirse, standart gereği göndericiler alan adının A kaydına teslim etmeyi deneyebilir. Bu "gizli MX" davranışına güvenmeyin; açık bir kayıt girin.
Bir örnek senaryo: şirketiniz Natro'daki alan adıyla yıllardır hosting postasını kullanıyor ve yeni bir e-posta hizmetine geçiyor. Natro panelinde DNS kayıtlarını açıp eski MX satırını yeni değerle değiştirirsiniz; web siteniz aynı hosting üzerinde çalışmaya devam eder. İsimtescil, GoDaddy ya da Cloudflare'de de aynı işi yaparsınız. Yalnızca düğmelerin yeri değişir.
Sık hatalar
İlk hata, MX hedefine bir IP adresi yazmaktır; hedef ana bilgisayar adı olmalı. İkincisi, hedefi bir CNAME'e yönlendirmektir; kural olarak MX hedefi bir takma ad (CNAME) olmamalı, doğrudan A kaydı olan bir ad olmalı. Üçüncüsü sondaki noktayı atlamaktır: bazı panellerde mx1.saglayici.example yazarsanız panel alan adınızı sonuna ekleyip mx1.saglayici.example.example.com.tr yapar. Dördüncüsü eski kayıtları silmemektir. Beşincisi, sağlayıcının verdiği öncelik değerini kendi tahminiyle değiştirmektir; hangi değeri verdiyse onu girin, nasılsa sıralamayı o belirliyor.
Son olarak, MX kaydını değiştirdikten sonra SPF ve DKIM'i güncellemeyi unutmayın; bunlar ayrı kayıtlardır. SPF için SPF kaydı nasıl yazılır yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
MX kaydı web sitemi etkiler mi?
Hayır. MX kaydı yalnızca postanın nereye teslim edileceğini belirler. Web sitesi A ya da CNAME kaydıyla yönetilir. Ancak nameserver değiştirirseniz tüm DNS bölgesi değiştiği için MX de etkilenir.
MX kaydında düşük sayı mı yüksek sayı mı önceliklidir?
Düşük sayı önceliklidir. 10 değerli sunucu, 20 değerli sunucudan önce denenir. Eşit değerler arasında yük paylaşılır.
Birden fazla MX kaydı eklemem şart mı?
Hayır. Tek bir MX kaydı çalışır. Birden fazla kayıt yalnızca sağlayıcınız öneriyorsa ya da gerçekten bir yedeğiniz varsa anlamlıdır.
MX kaydını değiştirdim ama posta gelmiyor, ne yapmalıyım?
Önce dig MX ile kaydın yayılıp yayılmadığını kontrol edin. Sonra eski ve yeni kayıtların karışıp karışmadığına, hedefin IP yerine ad olmasına ve sondaki noktaya bakın. Takılırsanız sağlayıcınızın destek ekibine kayıt çıktısıyla başvurun.
- MX kaydı
- DNS
- e-posta yönlendirme
- MX priority