Kayıt firmasının panelinde "Kaydet"e bastınız, bir kontrol aracına girdiniz, kayıt henüz görünmüyor. Yirmi dakika sonra bir daha baktınız, hâlâ yok. Sinirli bir "DNS yayılması bekleniyor" notu bırakıp bekliyorsunuz. Bu bekleyişin çoğu zaman bir mantığı var, ama "yayılma" kelimesi yanlış resmi çiziyor.
Biz kurulumlarda bu soruyu her hafta duyuyoruz: ne kadar sürer, bir şey yanlış mı gitti, tekrar mı yapmalıyım? Cevap çoğu durumda "bir şey yanlış gitmedi, bekleyin" ama bunu bekleyerek değil, ölçerek anlamak gerekiyor.
Kısa cevap: DNS değişikliği, kayıt yetkili sunucuda yayımlandığı anda geçerlidir; "yayılma" dediğimiz süre ise önceki cevabı hatırlayan önbelleklerin TTL (yaşam süresi) değeri dolana kadar beklemektir. Yeni bir kayıt çoğu zaman dakikalar içinde görünür, var olan bir kaydı değiştirirseniz eski TTL kadar sürebilir; kaydın yayımlandığını yetkili sunucuya doğrudan sorarak doğrularsınız.
Yayılma aslında önbellektir
Yayılma, bir bilginin sunucudan sunucuya itilmesi değil, çözümleyicilerin (resolver) eski cevabı saklayıp süresi bitince yenisini sormasıdır. Kaydı kayıt firmanızın ya da DNS sağlayıcınızın yetkili sunucusunda değiştirirsiniz; internetteki diğer herkes, o kayda en son baktıklarında aldıkları cevabı bir süre hatırlar.
Bu yüzden iki kişi aynı anda aynı alan adına baktığında farklı sonuç görebilir. Biri eski cevabı saklıyordur, öteki ilk kez soruyordur. İş yerinizdeki modem, telefonunuzun operatörü, tarayıcınız ve işletim sisteminiz de kendi önbelleğini tutar; bu da fark yaratır.
TTL ne demek?
TTL (time to live), bir DNS cevabının önbellekte en fazla kaç saniye tutulabileceğidir. Tanım, RFC 1035 içinde de yer alır; değer saniye cinsindendir. Örnekte kaydı görün:
example.com.tr. 3600 IN MX 10 mx1.example.net.
Ortadaki 3600, bu cevabın bir saat boyunca önbellekte durabileceğini söyler. Siz kaydı değiştirdiğiniz anda bir çözümleyici onu az önce önbelleğine almışsa, yeni değeri bir saat sonra görecektir. Daha önce sorduğundan beri 40 dakika geçmişse, yirmi dakika sonra.
Pratik sonuç: değişiklikten önce TTL'i kısaltın. Bir sunucu geçişi planlıyorsanız, geçişten en az eski TTL kadar önce değeri 300 saniyeye indirin; geçiş bittikten sonra tekrar yükseltin. Bunu kesintisiz e-posta geçişi için MX ve TTL planı yazısında adım adım anlattık.
Bir de önbelleğe alınan "yok" cevabı var. Henüz oluşturmadığınız bir kaydı biri sorduysa, "bu kayıt yok" cevabı da bir süre saklanır. Yeni kaydı ekledikten sonra bazı yerlerde hâlâ görünmemesinin nedeni çoğunlukla budur.
Kaydın yayımlandığını nasıl doğrularsınız?
Doğru soru "dünyanın her yerinde görünüyor mu" değil, "yetkili sunucuda doğru mu" sorusudur. Eğer yetkili sunucuda doğruysa, gerisi önbellek süresidir ve beklemek dışında yapacak bir şey yoktur.
Önce alan adınızın yetkili sunucularını öğrenin:
dig NS example.com.tr +short
Sonra kaydı doğrudan o sunuculardan birine sorun:
dig MX example.com.tr @ns1.example.net +short
Çıktıda beklediğiniz değer görünüyorsa kayıt yayımlanmıştır. Aynı kaydı bir de genel bir çözümleyiciye sorarak farkı görün:
dig MX example.com.tr @8.8.8.8 +short
İki cevap farklıysa genel çözümleyici hâlâ eski cevabı hatırlıyor demektir. Yetkili sunucuda bile eski değer görünüyorsa, değişiklik kaydedilmemiş ya da yanlış alan adının bölgesinde yapılmıştır; kayıt firması panelini kontrol edin. MX kaydının ne işe yaradığını bilmiyorsanız MX kaydı nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Yerel önbelleği temizleme
Kendi bilgisayarınızın önbelleği çoğu zaman en kolay düzeltilen kısımdır. macOS'ta sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder, Windows'ta ipconfig /flushdns, systemd kullanan Linux dağıtımlarında resolvectl flush-caches komutu işe yarar. Chrome kendi önbelleğini de tutar; adres çubuğuna chrome://net-internals/#dns yazıp önbelleği temizleyebilirsiniz.
Bu komutlar yalnız sizin cihazınızı etkiler. Operatörünüzün ya da iş yerinizin DNS sunucusundaki önbelleği temizleyemezsiniz; orada TTL dolana kadar beklersiniz. Telefonu uçak moduna alıp çıkarmak bazen aynı etkiyi verir, çünkü bağlantı yenilenir.
Çevrimiçi kontrol araçları
Birçok ücretsiz "DNS yayılma kontrolü" sitesi, dünyanın farklı noktalarındaki çözümleyicilere sorup sonuçları haritada gösterir. Bunlar yararlı ama kandırıcı da olabilir: bazı noktalar eski cevabı gösteriyorsa, bu bir hata değil, önbelleğin hâlâ geçerli olduğunun işaretidir. Araçlara bakarken yetkili sunucudaki cevabı esas alın, haritayı değil.
Posta için özel kontrol araçları da vardır; bunlar MX, SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarını bir arada sınar. Postanex panelinde de kayıtlar eklendikçe canlı doğrulama her adımın yeşile dönüp dönmediğini gösterir; ilk kurulumun tamamı için kurumsal mail açma rehberine bakabilirsiniz.
Süre uzarsa ne denetlenir?
İki saatten fazla bekliyor ve yetkili sunucuda kayıt doğruysa, şu listeye bakın:
- Yanlış bölge. Birden fazla DNS sağlayıcınız olabilir; alan adı bir yerde kayıtlı, DNS başka bir yerde (örneğin Cloudflare) yönetiliyor olabilir. Değişikliği yetkili olmayan panelde yapmış olabilirsiniz.
- NS kaydı değişti. Yetkili sunucuları değiştirdiyseniz süre farklıdır; bu değer üst bölgede (.tr ya da .com) saklanır ve genellikle bir iki gün sürebilir.
- Kayıt biçimi. TXT değerinde tırnak ya da fazladan boşluk, CNAME ile çakışan başka bir kayıt gibi küçük hatalar sık görülür. SPF gibi kayıtlar için DMARC kaydı oluşturma rehberindeki örneklere göz atın.
- Alan adı süresi. Yenilenmemiş ya da askıya alınmış bir alan adında değişiklikler yansımaz. Bu, alan adı seçimi yazımızda anlattığımız süre sonu riskinin bir parçası.
Tüm bunlar tamamsa beklemek dışında yapacağınız şey yok. Sabırsız olmak değil, doğru yerde ölçmek işi çözer.
Sık sorulan sorular
DNS değişikliği ne kadar sürer?
Yetkili sunucuda anında geçerlidir. Başkalarının görmesi, önceki cevabın TTL değerine bağlıdır; yeni kayıtlar çoğunlukla dakikalar içinde, değişen kayıtlar ise eski TTL kadar sürede görünür. NS değişikliği bir iki güne kadar uzayabilir.
DNS yayılması 48 saat mi sürer?
Genelde hayır. 48 saat, NS kaydı değişiklikleri ve eski, yüksek TTL'ler için verilen genel bir üst sınırdır. Düşük TTL'li bir kayıt için bu süre çok daha kısadır.
DNS önbelleğini nasıl temizlerim?
Kendi cihazınızda işletim sisteminin önbellek komutunu kullanın (Windows'ta ipconfig /flushdns gibi). Operatör veya genel çözümleyici önbelleğini temizleyemezsiniz, TTL'in dolmasını beklersiniz.
TTL'i ne kadar yapmalıyım?
Sık değişmeyen kayıtlar için bir saat gibi makul bir değer iyidir. Taşıma öncesinde kısa süreliğine 300 saniyeye indirip sonra yükseltmek en yaygın yaklaşımdır.
- DNS
- TTL
- DNS yayılma
- önbellek