Müşterilerinizden biri "bana sizden bir fatura geldi, IBAN farklı" diye yazdığında iki ihtimal vardır. Ya hesabınız ele geçirilmiştir ya da biri sizin adınıza mail yollamıştır. İkincisi çok daha yaygındır ve e-posta sahteciliği denen şeyin ta kendisidir. Üstelik "birisi benim adıma gönderiyor" cümlesi tek bir saldırıyı değil, üç farklı yöntemi anlatır; hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu bilmeden doğru savunmayı kuramazsınız.
Kısa cevap: E-posta sahteciliği, saldırganın göndericiyi sizmiş gibi göstermesidir. Doğrudan alan adı taklidini SPF, DKIM ve DMARC (
p=reject) engeller; görünen ad taklidi ve benzer alan adı saldırıları ise bu kayıtlardan geçer, çünkü farklı bir adres kullanırlar. Her tür için ayrı bir önlem gerekir.
Sahtecilik türleri
Üç tür vardır ve savunmaları birbirinden bağımsızdır.
| Tür | Gördüğünüz adres | DMARC engeller mi? |
|---|---|---|
| Doğrudan alan adı taklidi | ceo@example.com.tr (gerçek alan adınız) |
Evet, p=reject ile |
| Görünen ad taklidi | "Genel Müdür" rastgele@gmail.com |
Hayır |
| Benzer alan adı (lookalike) | ceo@examp1e.com.tr |
Hayır, farklı bir alan adı |
Sahtekârlar en çok ikinci ve üçüncüyü kullanır, çünkü birincisi artık iyi korunan alan adlarında zor. Doğrudan taklit hâlâ görülür; ama genellikle SPF ve DMARC'ı hiç kurmamış, yani kapıyı açık bırakmış şirketlere yönelir.
Doğrudan taklit ve DMARC
Alan adınızın kendisini taklit eden postayı kesmenin tek sağlam yolu, SPF, DKIM ve DMARC'ı birlikte kurmak ve politikayı p=reject'e çekmektir. Her birinin işi farklı. SPF, hangi sunucuların sizin adınıza göndermeye yetkili olduğunu söyler; SPF kaydı yazma rehberimizde örnekleri var. DKIM, giden postayı imzalar; sunucu imzayı doğrularsa postanın yolda değiştirilmediğini bilir. DKIM nedir yazımız selector ve anahtar mantığını açıyor. DMARC ise ikisini birleştirip "ikisi de geçmezse ne yapılsın?" sorusunu cevaplar. Kuruluma DMARC kaydı oluşturma rehberimizden başlayın; bu üçlünün resmî tanımı RFC 7489 içindedir.
Tipik kayıt şöyle olur:
_dmarc.example.com.tr. IN TXT "v=DMARC1; p=reject; rua=mailto:dmarc@example.com.tr"
Bunu ilk günden p=reject yazmayın. Önce p=none ile rapor toplayın, meşru göndericilerinizi (bülten aracı, muhasebe yazılımı, CRM) tespit edin, sonra kademeli sıkılaştırın. Kurulumda en sık gördüğümüz hata, bu aşamayı atlayıp doğrudan reject yazmak ve bir gün sonra faturaların gitmediğini fark etmektir. Postanex tarafında giden postalar DKIM ile imzalanır ve panel SPF, DKIM, DMARC kayıtları için adım adım yol gösterir.
Görünen ad taklidi
Görünen ad taklidinde saldırgan alan adınıza hiç dokunmaz. Gmail'de açtığı bir adrese "Genel Müdür Adı" yazar. Birçok posta istemcisi, özellikle telefonda, yalnızca görünen adı gösterir; adresi görmek için dokunmak gerekir. Çalışan, tanıdığı bir isim gördüğü için güvenir.
DMARC burada işe yaramaz, çünkü ortada sizin alan adınız yoktur. Savunma insan ve süreçtir. İlk olarak, yönetici adlarıyla gelen ama dış alan adından gönderilen postaları işaretleyen bir kural kurun: pek çok posta güvenliği çözümü ve istemci "dış kaynaklı" uyarısı ekleyebilir. İkinci olarak, para ya da hassas veri isteyen her mesajın ikinci bir kanaldan teyit edilmesini şart koşun; IBAN değişikliği gibi taleplerde telefonla geri arayın. Üçüncü olarak, çalışanlara telefonda adrese dokunmayı öğretin. Bu tür saldırıların nasıl evrildiğini yapay zekâ oltalama ve BEC yazımızda anlatıyoruz.
Benzer alan adı: yazım hilesi
Benzer alan adı saldırısında saldırgan sizinkine yaklaşan bir alan adı kaydeder: example.com.tr yerine examp1e.com.tr (küçük L yerine rakam 1), exampIe.com.tr (büyük I harfi), ya da rn ile m karışıklığı. Aynı mantıkla uzantı değişimi de işe yarar: .com.tr yerine .com ya da .net. Bazı durumlarda Kiril ya da Yunan alfabesinden görünüşte aynı harfler kullanılır (homoglif).
Bu alan adı saldırganın kendisine ait olduğu için kendi SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarını kurabilir ve bunlar geçer. Yani posta teknik olarak "temiz" görünür. Bu yüzden benzer alan adına karşı filtre tek başına çalışmaz.
Pratik önlemler: kendi markanızın en olası yazım varyantlarını ve ana uzantıları sizin adınıza kaydedin; onları e-posta için kullanmayacaksanız bile boş bırakın. Alan adı seçimini yaparken bu riski de hesaba katın. Kayıt maliyeti, bir sahte fatura dolandırıcılığından çok daha ucuzdur.
Kendi alan adını izleme
İzleme üç yerden yapılır. Birincisi DMARC raporlarıdır: tanımadığınız IP'lerden alan adınız adına yapılan deneme sayısını ve kaynağını gösterir. İkincisi sertifika şeffaflığı kayıtlarıdır; biri benzer alan adına TLS sertifikası aldığında bu kamuya açık kayıtlarda görünür ve çeşitli ücretsiz araçlarla izlenebilir. Üçüncüsü benzer alan adı tarama hizmetleridir; markanıza benzeyen yeni kayıtları listeler.
Haftada bir DMARC raporuna bakmak yeter. Bunun için hazırlıksızsanız, önce raporların nasıl okunacağını öğrenin; kayıt sahibi olarak bu işi bir kişiye atamak, tüm ekibin "birisi bakar" demesinden iyidir.
Fark edince yapılacaklar
Sahte posta fark ettiğinizde sakin ve sıralı hareket edin. Önce örneği başlıklarıyla birlikte saklayın; ekran görüntüsü yetmez, ham mesajı (.eml) kaydedin. Etkilenen kişilere ve müşterilere kısa bir uyarı gönderin; kimin hangi bağlantıya tıkladığını sorun. Eğer doğrudan alan adı taklidiyse DMARC kaydınızı hemen kontrol edin, yoksa kurun. Benzer alan adı ise alan adı kayıt firmasına ve barındırma sağlayıcısına kötüye kullanım (abuse) bildirimi yapın; ayrıca tarayıcı sağlayıcılarına oltalama bildirimi gönderilebilir.
Çalışanlar için hazırlık da önemlidir: oltalama e-postası nasıl anlaşılır yazımız on işareti sıralıyor ve ekibe dağıtmak için iyi bir başlangıçtır. Bir hesap gerçekten ele geçirilmişse sahtecilikten farklı bir acil durum planı gerekir.
Sık sorulan sorular
Biri benim alan adımla sahte mail gönderebilir mi?
Evet, SPF, DKIM ve DMARC kurulu değilse veya DMARC politikası none ise gönderebilir. p=reject ile bu doğrudan taklit büyük ölçüde engellenir.
DMARC görünen ad taklidini engeller mi?
Hayır. Görünen ad taklidinde saldırgan başka bir alan adından gönderir; DMARC yalnızca sizin alan adınızı korur.
Benzer alan adı saldırısına karşı ne yapılır?
Olası yazım varyantlarını kaydedin, yeni benzer kayıtları izleyin, şüpheli alan adlarını kayıt firmasına bildirin ve çalışanları adres kontrolü konusunda eğitin.
Sahte mailin kaynağını nasıl anlarım?
Ham mesaj başlıklarına bakın; Received ve Authentication-Results satırları postanın hangi sunucudan geldiğini ve kimlik doğrulamadan geçip geçmediğini gösterir.
- e-posta sahteciliği
- spoofing
- DMARC
- oltalama
- lookalike domain