Bir sabah müşteriniz arıyor: "Sizden garip bir fatura maili geldi." Siz öyle bir mail atmadınız. İşte o an e-posta hesabı ele geçirildi ihtimalini ciddiye alma zamanıdır. Bu yazıdaki sırayı, gerçek olaylarda destek ekiplerinin neyi önce, neyi sonra yaptığına bakarak kurduk; çünkü bu işte sıra, bilgiden daha çok önem taşır.
Önce şunu söyleyelim: hesabı geri almak yetmez. Saldırgan içerideyken bıraktığı küçük kapılar (yönlendirme kuralı, ek parola, bağlı uygulama) parolayı değiştirseniz bile sizi açıkta bırakabilir. Plan bu yüzden iki yönlü: erişimi kes, sonra izi temizle.
Kısa cevap: Şüphelendiğiniz anda temiz bir cihazdan parolayı değiştirin, açık oturumları kapatın ve iki adımlı doğrulamayı açın. Ardından gizli yönlendirme ve filtre kurallarını silin, gönderilmiş postaları inceleyerek kapsamı belirleyin, ekibe ve gerekiyorsa müşterilere ve kuruma haber verin.
Belirtiler: sizden mail gidiyor mu?
Ele geçirilmiş hesabın tipik işaretleri şunlardır: Gönderilmiş klasöründe sizin yazmadığınız postalar, kişilerinizden gelen "bu mail ne?" yanıtları, tanımadığınız cihazlardan veya ülkelerden giriş uyarıları, parolanızın bir anda çalışmaması ve gelen kutunuzda postaların sessizce kaybolması. Son madde özellikle önemlidir: saldırganlar çoğu zaman belirli kelimeleri (fatura, IBAN, ödeme) içeren postaları otomatik olarak başka klasöre atar ya da silinmiş öğelere yollar, ki siz yanıt zincirini göremeyin.
Bu belirtilerden birini görüyorsanız beklemeyin. Emin olmak için zaman harcamak, saldırgana zaman kazandırır.
İlk 30 dakika: erişimi kesme
Önce hangi cihazdan işlem yaptığınıza dikkat edin. Bilgisayarınızda zararlı yazılım olabilir; parolayı oradan değiştirirseniz yeni parolayı da kaptırabilirsiniz. Mümkünse telefonunuzdan ya da başka bir temiz cihazdan ilerleyin.
Sıra şöyle: parolayı uzun ve tek kullanımlık bir ifadeyle değiştirin, eski parolayı başka hiçbir yerde kullandıysanız orada da değiştirin, açık oturumları sonlandırın ve iki adımlı doğrulamayı açın. Kurumsal tarafta, yönetici paneli bu noktada işe yarar: kullanıcıyı askıya alıp temizlik bitince tek tıkla geri açabilirsiniz. Postanex panelinde bu işlem ve posta kutuları için 2FA politikası yönetici tarafından ayarlanabilir. Parolaların neden tek başına yetmediğini ve yöntem seçimini iki adımlı doğrulama ve passkey rehberimizde anlattık.
Yöneticiyseniz bir şeyi daha yapın: hesabın e-posta dışındaki bağlantılarını da düşünün. Aynı parola başka sistemlerde varsa o sistemlerin parolasını da bugün değiştirin.
Gizli yönlendirme ve kuralları temizleme
Bu adım en çok atlanandır ve en pahalıya patlayandır. Parolayı değiştirdikten sonra şunlara bakın: otomatik yönlendirme (forward) adresleri, gelen postayı taşıyan veya silen filtre kuralları, "yanıt ver" (reply-to) ayarı, imzaya eklenmiş yabancı bağlantılar, bağlı mobil ve masaüstü uygulamalar, ve varsa uygulama parolaları. Saldırgan bunlardan birini bırakmışsa, siz parolanızı değiştirdikten sonra bile kopyalar akmaya devam eder.
Bu kontrolü yaparken tanımadığınız her kuralı silin, emin olmadıklarınızın ekran görüntüsünü alıp silin. Kural adı çoğu zaman masumdur; tek bir nokta ya da boşluk gibi. Tuhaf görünen her şey, görünmeyen bir şeyin işareti olabilir.
Kapsamı belirleme: neye erişildi?
Şimdi sakin bir kafayla şu soruları sorun. Saldırgan ne zamandan beri içeride? Gönderilmiş klasöründeki en eski şüpheli mail size bunu söyler. Hangi postalara baktı? Posta kutusunda parola sıfırlama mailleri, sözleşme, kimlik fotokopisi, fatura ya da müşteri listesi varsa, bunlar da ele geçmiş sayılmalı. Sizin adınıza kimlere ne gönderdi? Gönderilmiş klasöründeki ve silinmiş öğelerdeki şüpheli postaları not edin, alıcı listesini çıkarın.
Bu envanter, sonraki adımın (bildirim) temelidir. Kapsamı bilmeden "bir şey olmadı" demek de, "her şey çalındı" demek de yanlıştır. Kayıt tutun: kim, ne zaman, ne gördü, ne yaptı. Not defteri yeterli; mükemmel olması gerekmez ama tarih ve saat içermeli.
Bildirim: ekip, müşteri, gerekiyorsa kurum
Önce ekip. Aynı saldırgan sizin adınızla iç yazışmaya da girmiş olabilir; ekibe kısa ve net bir not geçin: "Hesabım ele geçirildi, benden gelen şu tarihten sonraki şüpheli postalara dikkat edin." Sonra etkilenen dış kişiler. Sizin adınıza ödeme isteyen mail gittiyse ilgili kişileri telefonla arayın; yazılı bir not yetmeyebilir.
Kişisel veri içeren postalara erişildiyse hukuki bildirim yükümlülüğü doğabilir. Bu konuda süreler vardır ve kısa tutulmuştur; ayrıntıyı KVKK veri ihlali bildirimi yazımızda ele aldık. Kararı tek başınıza vermeyin; veri sorumlusu ve hukuk danışmanı birlikte değerlendirmeli.
Olay mali bir yönlendirmeyle bağlantılıysa (ödeme hesabı değiştirilmiş, bir transfer yapılmışsa) bankanızı hemen arayın. İlk saatler burada belirleyicidir. Saldırının nasıl evrildiğini görmek için yapay zekâ destekli oltalama ve BEC yazımıza bakabilirsiniz.
Tekrarını önleme
Hesabın nasıl ele geçirildiğini anlamadan temizlik tamamlanmaz. En sık üç yol: oltalama sayfasına girilen parola, başka bir hizmetten sızan ve burada da kullanılan parola, ve zararlı yazılım bulaşmış cihaz. Cihazı tarayın, mümkünse yeniden kurun.
Kalıcı önlemler sıkıcıdır ama işe yarar: her kullanıcı için ayrı ve uzun parola, zorunlu 2FA, gönderen alan adınız için SPF, DKIM ve DMARC, dış yönlendirmenin yönetici onayına bağlanması. Kapsamlı bir liste için KOBİ e-posta güvenliği kontrol listemize göz atın. Çalışan ayrıldığında hesabı hemen kapatma alışkanlığı da bu kategoriye girer; bunu işe giriş ve ayrılış kontrol listemizde bulabilirsiniz. Ayrıca bu tür olaylar siber sigorta açısından da önem taşır; başvuru formlarında sorulanlar için siber sigorta ve e-posta güvenliği yazısına bakabilirsiniz.
| Süre | Yapılacak | Neden |
|---|---|---|
| İlk 30 dakika | Temiz cihazdan parola değiştir, oturumları kapat, 2FA aç | Saldırganın erişimini kesmek |
| İlk 2 saat | Yönlendirme, filtre ve bağlı uygulamaları temizle | Gizli kapıları kapatmak |
| İlk 6 saat | Gönderilmiş postaları incele, kapsamı çıkar | Ne olduğunu bilmek |
| İlk 24 saat | Ekibi ve etkilenenleri bilgilendir, gerekirse bankayı ara | Zararı sınırlamak |
| Sonraki günler | Kök nedeni bul, önlemleri kalıcılaştır | Tekrarı önlemek |
Sık sorulan sorular
Hesabın ele geçirildiğini nasıl kesin anlarım?
Kesin bilmek her zaman mümkün olmaz. Gönderilmiş klasöründe size ait olmayan postalar, bilinmeyen cihaz girişleri ve gizli yönlendirme kuralları en güçlü göstergelerdir. Şüphe varsa kesinlik beklemeden parolayı değiştirin ve temizliğe başlayın.
Parolayı değiştirmek yeterli mi?
Hayır. Saldırgan yönlendirme kuralı, filtre ya da bağlı uygulama bırakmış olabilir. Parola değişikliğinden sonra bu öğeleri de tek tek kontrol edin ve iki adımlı doğrulamayı açın.
Müşterilere haber vermeli miyim?
Hesabınızdan müşterilere şüpheli mail gittiyse evet, özellikle ödeme ya da bağlantı içeriyorsa. Kısa ve dürüst bir bilgilendirme, sahte mailin zarar vermesini engeller ve güveni korur.
Kişisel veri varsa kuruma bildirmem gerekir mi?
Posta kutusunda kişisel veri varsa ve ele geçirilmişse hukuki bildirim yükümlülüğü doğabilir. Bu karar olayın ayrıntılarına bağlıdır; bir hukuk danışmanıyla birlikte değerlendirin.
- hesap ele geçirme
- olay müdahale
- e-posta güvenliği
- parola
- 2FA